NIC Hòa Lạc đang được định hướng trở thành không gian hợp tác công nghệ Việt - Nhật, nơi doanh nghiệp, viện trường và nhà đầu tư cùng nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển sản phẩm và kết nối đầu tư, thay vì chỉ dừng ở hoạt động kết nối đổi mới sáng tạo...

Ngày 13/8, tại Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC) Hòa Lạc đã diễn ra Diễn đàn Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản 2026 nhằm thảo luận các giải pháp thúc đẩy hệ sinh thái hợp tác giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và các đối tác hai nước.

Theo đó, hợp tác Việt Nam - Nhật Bản tại Hòa Lạc được định hướng chuyển từ kết nối nguồn lực sang nghiên cứu, thử nghiệm, phát triển công nghệ và hình thành các dự án đầu tư cụ thể.

ĐIỂM KẾT NỐI CHO HỢP TÁC VIỆT - NHẬT

Trong khuôn khổ dự án “Nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của NIC” do Chính phủ Nhật Bản tài trợ, UNDP phối hợp với NIC triển khai, Không gian Đổi mới sáng tạo Việt Nam - Nhật Bản (Vietnam - Japan Innovation Hub) đang được hình thành tại NIC Hòa Lạc.

Không gian này được định hướng trở thành nền tảng hợp tác công nghệ thực chất, nơi doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học hai nước cùng nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo và kết nối đầu tư.

Theo đại diện Mitsubishi Research Institute (MRI), định hướng phát triển Vietnam - Japan Innovation Hub và UAV Lab tại Hòa Lạc được xây dựng theo chu trình “Kết nối - Thử nghiệm - Mở rộng”. Theo đó, các bên kết nối nhu cầu và đối tác, đưa công nghệ vào thử nghiệm trong môi trường thực tế, sau đó mở rộng những giải pháp đã được chứng minh hiệu quả.

Cách tiếp cận này đặt Hòa Lạc vào vị trí không chỉ là nơi tập trung các nguồn lực đổi mới sáng tạo, mà còn là không gian thử nghiệm và đồng sáng tạo, nơi doanh nghiệp, startup, trường đại học và đối tác quốc tế cùng phát triển công nghệ trước khi tiến tới thương mại hóa.

Phát biểu tại Diễn đàn, Phó Đại sứ Nhật Bản tại Việt Nam Ishikawa Isamu nhấn mạnh nền tảng hợp tác lâu dài giữa hai nước trong phát triển Hòa Lạc, từ việc JICA tham gia xây dựng quy hoạch tổng thể Khu Công nghệ cao Hòa Lạc gần 30 năm trước đến quá trình hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo hiện nay.

Theo ông Ishikawa Isamu, trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, Hòa Lạc có cơ hội tăng cường kết nối giữa doanh nghiệp, Chính phủ và viện trường hai nước. Chính phủ Nhật Bản sẽ tiếp tục triển khai các chương trình hợp tác cụ thể nhằm hỗ trợ Việt Nam phát triển đổi mới sáng tạo, trong đó có dự án nâng cao năng lực hỗ trợ đổi mới sáng tạo của NIC.

Từ phía NIC, Phó Giám đốc Hoàng Trung Hiếu cho biết NIC cam kết tiếp tục đồng hành với các đối tác Nhật Bản, từ cơ quan Chính phủ, tổ chức, viện nghiên cứu, trường đại học đến cộng đồng doanh nghiệp và nhà đầu tư, nhằm kết nối nguồn lực, thúc đẩy hợp tác và tạo ra những giá trị mới.

ĐỔI TƯ DUY CHUYỂN GIAO SANG HỢP TÁC CÔNG NGHỆ 

Định hướng hợp tác tại Hòa Lạc được đặt trong yêu cầu rộng hơn về chuyển đổi phương thức hợp tác Việt Nam - Nhật Bản.

Theo nguyên Phó Thủ tướng Nguyễn Chí Dũng, hợp tác Việt Nam - Nhật Bản về công nghệ và đổi mới sáng tạo cần chuyển từ chuyển giao công nghệ sang cùng nghiên cứu, cùng phát triển và cùng thương mại hóa công nghệ.

Mục tiêu không chỉ là giúp Việt Nam tiếp cận công nghệ tiên tiến mà phải tạo điều kiện để doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu và đội ngũ kỹ sư hai nước cùng tham gia nghiên cứu và phát triển. Hợp tác cần xuất phát từ các bài toán cụ thể của doanh nghiệp và nền kinh tế, từ đó hình thành nhóm nghiên cứu chung, phòng thí nghiệm chung, chương trình thử nghiệm, đào tạo nhân lực và phát triển sản phẩm.

Đặc biệt, nguyên Phó Thủ tướng nhấn mạnh giá trị của hợp tác đổi mới sáng tạo phải được thể hiện bằng những kết quả có thể nhìn thấy và đo đếm như công nghệ được cùng phát triển, phòng thí nghiệm và trung tâm R&D được hình thành, dự án đầu tư được triển khai, doanh nghiệp và startup mới được phát triển và sản phẩm mới được đưa ra thị trường.

Trong định hướng này, NIC Hòa Lạc được kỳ vọng trở thành không gian hợp tác công nghệ thực chất Việt Nam - Nhật Bản, nơi các bên cùng nghiên cứu, thử nghiệm, đào tạo, ươm tạo và kết nối đầu tư.

Một hướng hợp tác cụ thể được đưa ra tại Diễn đàn là phát triển nguồn nhân lực bán dẫn. Theo đó, Nhóm công tác phát triển nguồn nhân lực bán dẫn Việt Nam - Nhật Bản được công bố với sự tham gia của Đại sứ quán Nhật Bản tại Việt Nam, Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI), NIC, các doanh nghiệp bán dẫn Nhật Bản và bốn trường đại học kỹ thuật trọng điểm của Việt Nam.

Nhóm công tác sẽ tập trung xác định khoảng cách cung - cầu nhân lực, kết nối nhu cầu doanh nghiệp với năng lực đào tạo và nghiên cứu của các trường đại học, qua đó thúc đẩy các chương trình đào tạo, phát triển và kết nối nhân tài bán dẫn giữa hai nước.

Cùng với bán dẫn, các lĩnh vực công nghệ chiến lược như UAV, công nghệ lượng tử, an ninh mạng cũng được xác định là những hướng hợp tác giữa hai nước. Theo tài liệu Diễn đàn, các mạng lưới công nghệ chiến lược của NIC sau một năm đang từng bước chuyển từ “mạng lưới kết nối” sang “mạng lưới hành động”, hướng tới kết nối tri thức, đào tạo nhân lực, thử nghiệm công nghệ và hình thành các hợp tác mới.

Từ góc độ đầu tư, đây là bước chuyển đáng chú ý nhưng chưa đồng nghĩa với việc đã hình thành một dòng vốn đầu tư Nhật Bản cụ thể vào Hòa Lạc. Những thông tin được công bố tại Diễn đàn hiện chủ yếu cho thấy định hướng xây dựng nền tảng để doanh nghiệp hai nước nghiên cứu, thử nghiệm, kết nối và tiến tới thương mại hóa, đầu tư.

Điểm quan trọng nằm ở việc Hòa Lạc đang được đặt vào giữa chuỗi nghiên cứu - thử nghiệm - thương mại hóa - đầu tư, qua đó tạo điều kiện để hợp tác công nghệ Việt - Nhật có thể chuyển thành những dự án và hoạt động kinh doanh cụ thể trong thời gian tới.