Với một số ngành đang giao dịch dưới mức định giá trung bình 5 năm như Điện, Phân bón, Thiết bị Dầu khí và Sản xuất Dầu khí, khả năng điều chỉnh tăng kỳ vọng lợi nhuận có thể trở thành động lực quan trọng cho quá trình định giá lại cổ phiếu.

Theo kế hoạch kinh doanh năm 2026 của 928 doanh nghiệp đã công bố đại diện 87,2% vốn hóa toàn thị trường, tổng lợi nhuận sau thuế được dự kiến tăng khoảng +14,1%, thấp hơn đáng kể so với mức +32,2% của 2025.

Động lực tăng trưởng dự kiến dịch chuyển trở lại nhóm Tài chính với mức tăng theo kế hoạch là +17,2%, trong khi nhóm Phi tài chính dự kiến giảm tốc còn +10,7% sau năm 2025 tăng trưởng đột biến (+46,9%) nhờ hiệu ứng nền so sánh thấp.

Xét theo quy mô vốn hóa, tăng trưởng lợi nhuận năm 2026 được dự báo phân hóa mạnh hơn. Nhóm vốn hóa lớn (VN30) có thể quay trở lại vai trò dẫn dắt với LNST dự kiến tăng +19,6% nhờ kế hoạch lợi nhuận cao ở họ Vin (VIC, VHM, VPL), Thép (HPG), Ngân hàng (HDB, VPB, SHB).

Ngược lại, nhóm vốn hóa vừa (VNMID) và nhỏ (VNSML) đặt kế hoạch kinh doanh khá thận trọng với LNST theo kế hoạch dự kiến tăng thấp +1,4% ở VNMID và giảm -3,9% ở VNSML sau năm 2025 hồi phục mạnh nhờ nền thấp. Đây cũng là hai nhóm nhạy cảm hơn với môi trường lãi suất tăng, áp lực chi phí đầu vào (do giá dầu neo ở mức cao) và sức cầu tiêu dùng phục hồi chậm.

Nhóm đặt kế hoạch tăng trưởng cao: Nổi bật là Thép và Giải trí với tỷ lệ hoàn thành kế hoạch lợi nhuận cả năm ở mức cao ngay từ quý 1/2026. Với Thép, động lực chính đến từ HPG, trong khi VPL là yếu tố chủ đạo cho tăng trưởng của Giải trí.

Nhóm đặt kế hoạch tăng trưởng thấp: Nhóm dẫn dắt truyền thống như Ngân hàng, Thực phẩm & Đồ uống, Chứng khoán đặt kế hoạch tăng trưởng khá khiêm tốn, cho thấy tâm lý thận trọng trước bối cảnh môi trường kinh doanh nhiều thách thức và dư địa hồi phục chưa thực sự rõ nét.

Ngoài ra, Điện, Sản xuất dầu khí, Phân bón, Khai thác dầu khí và Hàng cá nhân có kế hoạch lợi nhuận tăng thấp hoặc suy giảm, nhưng tỷ lệ hoàn thành cao ngay trong quý 1 hàm ý khả năng lợi nhuận cả năm 2026 có thể vượt kế hoạch. Tuy nhiên, đây là các ngành có quy mô nhỏ nên khó có thể tạo động lực cho thị trường chung.

Về triển vọng định giá, FiinGroup cho rằng mức chiết khấu về định giá hiện chưa thực sự hấp dẫn với triển vọng tăng trưởng 2026. "P/E toàn thị trường đang thấp hơn mức trung bình dài hạn (14,9x), nhưng chưa đủ hấp dẫn khi triển vọng tăng trưởng lợi nhuận năm 2026 dự kiến chậm lại", FiinGroup nhấn mạnh.

Cụ thể, P/E toàn thị trường hiện dao động quanh 14,0x, thấp hơn mức trung bình dài hạn 14,9x, chủ yếu nhờ Ngân hàng đang giao dịch với P/E thấp hơn 20% so với trung bình 10 năm.

Ngược lại, P/E của nhóm Phi tài chính hiện ở mức 18,1x – cao hơn trung bình 10 năm, nhưng phần lớn phản ánh đà tăng mạnh của nhóm cổ phiếu họ Vingroup. Từ đầu năm 2026, nhóm Vingroup đóng góp hơn 105 điểm (~6%) trong tổng mức tăng 137,1 điểm (~7,68%) của VN-Index. Nếu loại trừ nhóm Vingroup, P/E của phần còn lại trong nhóm Phi tài chính ở mức 14,1x, giảm -17% từ đầu năm và thấp hơn khoảng 19% so với trung bình lịch sử 10 năm.

Dựa trên kế hoạch tăng trưởng lợi nhuận 2026 của các doanh nghiệp niêm yết, P/E fwd 2026 là 12,3x cho toàn thị trường, 8,1x cho Ngân hàng và 16,3x cho Phi tài chính. So với mặt bằng P/E trailing hiện tại, mức chênh lệch không quá đáng kể, cho thấy dư địa tái định giá dựa trên kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận không còn nhiều, trong khi mức chiết khấu định giá hiện tại chưa thực sự hấp dẫn trong bối cảnh môi trường vĩ mô vẫn đối mặt nhiều thách thức như lãi suất duy trì ở mức cao, thanh khoản hệ thống eo hẹp và sức cầu phục hồi chậm.

Xét theo tương quan giữa lịch sử định giá và triển vọng lợi nhuận 2026, tiềm năng đầu tư đang phân hóa mạnh giữa các nhóm ngành.

Các ngành đang giao dịch ở vùng định giá cao hơn trung bình 5 năm như Bất động sản, Phân phối Xăng dầu & Khí đốt, Vận tải thủy, Vật liệu xây dựng có thể đối mặt với rủi ro điều chỉnh nếu tốc độ tăng trưởng lợi nhuận không theo kịp kỳ vọng đã phản ánh vào giá cổ phiếu.

Với ngành dẫn dắt như Ngân hàng, dù định giá hiện tại thấp hơn trung bình 5 năm nhưng động lực tăng trưởng 2026 suy yếu trước áp lực NIM thu hẹp và trích lập dự phòng khi rủi ro suy giảm chất lượng tài sản gia tăng, khiến tiềm năng ngắn hạn vẫn khá hạn chế.

Với một số ngành đang giao dịch dưới mức định giá trung bình 5 năm như Điện, Phân bón, Thiết bị Dầu khí và Sản xuất Dầu khí, khả năng điều chỉnh tăng kỳ vọng lợi nhuận có thể trở thành động lực quan trọng cho quá trình định giá lại cổ phiếu.