Theo HSBC, 79% doanh nhân có tài sản lớn trên toàn cầu dự kiến tăng đầu tư vào AI trong 12 tháng tới, với tổng mức chi tiêu dự kiến đạt 367 tỷ USD. Tuy nhiên, để chuyển khoản đầu tư công nghệ thành hiệu quả kinh doanh, cần kết hợp năng lực con người, tư duy lãnh đạo và chiến lược phát triển dài hạn...

Theo Báo cáo Tài sản Doanh nhân Toàn cầu năm 2026 của Ngân hàng HSBC, 79% doanh nhân tham gia khảo sát dự định tăng đầu tư vào AI cho hoạt động kinh doanh chính trong 12 tháng tới. Mức chi tiêu liên quan đến công nghệ này dự kiến tương đương trung bình 21% doanh thu hằng năm, đưa tổng mức đầu tư dự kiến lên 367 tỷ USD.

AI ĐỊNH HÌNH LẠI CHIẾN LƯỢC ĐẦU TƯ VÀ QUẢN TRỊ DOANH NGHIỆP

Báo cáo cho thấy xu hướng đầu tư vào AI chưa đồng nghĩa với việc doanh nghiệp dự kiến thu hẹp quy mô nhân sự. Trong đó, có 44% người tham gia khảo sát dự báo số lượng nhân viên sẽ tăng trong hai năm tới nhờ tích hợp AI, trong khi 23% dự kiến nhân sự giảm. Nâng cao năng suất của nhân viên là lý do phổ biến nhất khiến doanh nghiệp ứng dụng công nghệ này, được 43% người tham gia khảo sát đề cập.

Cùng với sự thay đổi trong phương thức vận hành, yêu cầu đối với người lao động cũng đang dịch chuyển. Theo HSBC, doanh nghiệp ngày càng chú trọng những kỹ năng như làm việc nhóm và tư duy phản biện, bên cạnh kiến thức chuyên môn.

Báo cáo cũng ghi nhận sự khác biệt về mức độ tin tưởng AI giữa các nhóm doanh nhân. Có 51% nữ doanh nhân cho biết họ rất tin tưởng vào AI, cao hơn 7 điểm phần trăm so với tỷ lệ 44% ở nam doanh nhân. Nhóm nữ doanh nhân đồng thời ghi nhận mức độ tự tin cao nhất về triển vọng kinh doanh tổng thể trong khảo sát năm nay.

Xét theo độ tuổi, tỷ lệ ứng dụng AI ở nhóm doanh nhân thuộc thế hệ Gen Z đạt 65%, so với 57% ở nhóm Gen X và các thế hệ lớn tuổi hơn cộng lại.

Bà Ida Liu, Tổng giám đốc HSBC Private Bank, nhận định AI đang trở thành phép thử mới đối với tư duy kinh doanh, đòi hỏi các nhà sáng lập và chủ doanh nghiệp phải biết biến những gián đoạn thành cơ hội. Theo bà, những người thành công đang kết hợp quyết định đầu tư táo bạo với quá trình triển khai có kỷ luật, tận dụng AI để tăng cường khả năng thích ứng và nắm bắt cơ hội trên thị trường toàn cầu.

Tuy nhiên, đầu tư vào công nghệ mới chỉ là một phần của quá trình đổi mới. Để chuyển hóa các ý tưởng thành kết quả kinh doanh, doanh nghiệp còn cần năng lực tổ chức, sự cam kết của đội ngũ và chiến lược phù hợp với nhu cầu thị trường.

 PHÂN ĐỊNH VAI TRÒ GIỮA AI VÀ CON NGƯỜI

Tại Việt Nam, năng lực tiếp cận AI của người lao động đang có những chuyển biến đáng chú ý. Theo Báo cáo Chỉ số Xu hướng Công việc 2026 của Microsoft, 39% lao động tri thức Việt Nam thuộc nhóm nhân sự tiên phong về AI, cao hơn mức 16% toàn cầu.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, khả năng sử dụng AI của người lao động mới chỉ là điều kiện ban đầu. Để chuyển năng lực này thành hiệu quả thực tế, doanh nghiệp cần xác định rõ vai trò của AI trong từng công đoạn, cũng như cách thức phối hợp giữa công nghệ và con người.

Theo ông Thiều Thiên Định, Giám đốc Bộ phận Giải pháp Doanh nghiệp Tích hợp, ABeam Consulting Việt Nam, doanh nghiệp cần bắt đầu từ công việc thay vì công cụ AI. “Doanh nghiệp cần xác định AI đảm nhận phần việc nào, con người kiểm tra và ra quyết định ở đâu và ai chịu trách nhiệm cuối cùng”, ông Định nói.

Điều này đòi hỏi doanh nghiệp xem xét lại toàn bộ quy trình thay vì chỉ tìm những nhiệm vụ có thể tự động hóa. Khi AI xử lý một phần công việc, các bước kiểm tra, phê duyệt và sử dụng kết quả cũng cần được đánh giá lại. Nếu những công đoạn còn lại không thay đổi, thời gian tiết kiệm được ở một khâu có thể không tạo ra cải thiện tương ứng cho toàn bộ hoạt động.

Trong khi đó, Nghiên cứu của IBM Institute for Business Value cũng chỉ ra việc ứng dụng AI đúng cách có thể gắn với mức tăng 35% về năng suất và 20% - 30% hiệu quả vận hành.

Bà Uyển Nguyễn, Phó Giám đốc điều hành, Ruder Finn Era Việt Nam, nhận định: “Việc nhân viên sử dụng AI ngày càng phổ biến không đồng nghĩa doanh nghiệp đã tạo ra giá trị từ AI. Điều quan trọng là xác định những ứng dụng nào thực sự cải thiện kết quả kinh doanh, sau đó mới chuẩn hóa và nhân rộng chúng trong tổ chức.”

Theo đó, hiệu quả ứng dụng AI không nên chỉ được đánh giá bằng số lượng nhân viên sử dụng công nghệ hoặc thời gian tiết kiệm được. Doanh nghiệp cần xem xét chất lượng đầu ra, mức độ giảm thiểu sai sót và tác động của những thay đổi đối với kết quả kinh doanh trước khi quyết định mở rộng ứng dụng. 

Ông Nguyễn Hồng Việt, Tổng Giám đốc SAP Việt Nam, chia sẻ AI không nhằm thay thế con người mà hướng đến xây dựng mô hình Doanh nghiệp tự vận hành (Autonomous Enterprise), nơi AI đảm nhiệm các tác vụ thường nhật, cung cấp thông tin chuyên sâu và đề xuất hành động, giúp con người tập trung vào những quyết định đòi hỏi tư duy sáng tạo và khả năng đánh giá bối cảnh.

Theo ông Việt, doanh nghiệp biết kết nối dữ liệu nhân sự, năng lực đội ngũ và quy trình vận hành sẽ có lợi thế trong việc chuyển hóa ứng dụng AI thành giá trị kinh doanh có thể đo lường.

Để thực hiện điều đó, dữ liệu về nhân sự cần được kết nối với nhu cầu thực tế của các bộ phận và định hướng vận hành của doanh nghiệp. Đồng thời, việc phân định rõ thẩm quyền giúp doanh nghiệp xác định phạm vi AI có thể đảm nhận và những công việc cần đến vai trò quyết định của con người.