Dòng vốn FDI từ Đức đang chảy nhiều hơn vào lĩnh vực hydrogen tại Việt Nam trong khoảng 2 năm qua. Điều gì khiến dòng vốn này tăng tốc đúng lúc này, và Việt Nam cần chuẩn bị gì để giữ chân nhà đầu tư?

Thị trường hydrogen xanh trở nên sôi động hơn trong hai năm gần đây khi có những doanh nghiệp FDI tiên phong từ Đức đưa các MOU từ cam kết thành dự án cụ thể.

DÒNG VỐN FDI CHUYỂN TỪ MOU SANG THỰC TẾ

Ngày 20/8/2026, Messer - doanh nghiệp công nghiệp có trụ sở tại Đức công bố hai dự án trị giá 40 triệu USD tại Thái Nguyên để mở rộng mạng lưới sản xuất ở miền Bắc: Một nhà máy tách khí (ASU) công suất 600 tấn nitơ, oxy, argon mỗi ngày tại Yên Bình, và một nhà máy hóa lỏng nitơ công suất 300 tấn/ngày tại Sông Công. Hai nhà máy dự kiến sẽ đi vào hoạt động vào giữa và cuối năm 2027.

Đáng chú ý hơn, trước đó, Messer vừa công bố khoản đầu tư với giá trị tương đương - 37 triệu USD để xây một nhà máy khí công nghiệp mới tại TP.HCM.

Messer không phải là một nhà đầu tư mới, họ đã có mặt ở Việt Nam từ năm 1997 và sắp kỷ niệm 30 năm thành lập của tập đoàn ở quốc gia hình chữ S. Không chỉ đơn thuần là rót vốn đầu tư, Messer hiện đang hợp tác với Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức GIZ trong đào tạo nhân lực hydrogen xanh tại Trung tâm Hydrogen Xanh Việt Nam, điều được ông Henri Wasnick, giám đốc Chương trình Thúc đẩy Thị trường Hydrogen (H2Uppp) của GIZ Việt Nam xem là minh chứng cho một dạng cam kết khác: Xây dựng năng lực tại chỗ để chuẩn bị cho việc mở rộng sản xuất tại Việt Nam.

Hai năm 2025-2026 là giai đoạn thị trường hydrogen nói chung và hydrogen xanh ở Việt Nam sôi động hơn nhờ sự tham gia của các doanh nghiệp FDI. Bên cạnh Messer, một trong những cái tên tiên phong trong thúc đẩy hợp tác phát triển lĩnh vực hydrogen xanh tại Việt Nam là Indefol.

Tháng 7/2025, họ là đơn vị triển khai dự án hydrogen xanh đầu tiên tại Ninh Bình (trước đây là Nam Định)qua hợp tác cùng Siemens và GIZ. Chỉ ba tháng sau khi dự án này khởi động, trong lễ khánh thành Trung tâm Hydrogen Xanh Việt Nam - một trong những cột mốc ghi dấu hoạt động hợp tác công-tư giữa chính phủ, doanh nghiệp Đức với Việt Nam, Indefol đã ký 2 MOU với Infineon và Wealth Power Group để xúc tiến các dự án tích hợp điện tử công suất vào hệ thống điện phân 1MW và xây dựng khu công nghiệp phát thải bằng không.

Hoạt động mới nhất do Indefol và các đối tác khác từ châu Âu khởi xướng là dự án Hydrogen Xanh và pin Nhiên liệu 42 MWp, chính thức khởi động vào đầu tháng 7 năm nay. Cùng với Indefol, dự án được phát triển với sự tham gia của các doanh nghiệp Việt Nam và châu Âu, bao gồm EKPO (Đức), Indefol GmbH (Đức), ChillX (Việt Nam), DFM Europe (Pháp), và các tổ chức tài chính của Đức và Pháp.

THỜI ĐIỂM LÝ TƯỞNG

Câu hỏi đặt ra là: Vì sao lại là thời điểm này. Làm việc chặt chẽ với các bên tham gia thị trường, ông Wasnick cho rằng sự quan tâm tới hydrogen tại Việt Nam vốn đã tồn tại từ trước, nhưng định hướng phát triển chỉ thực sự có nền tảng rõ ràng kể từ khi Chiến lược Hydrogen quốc gia được ban hành năm 2024, cùng Quy hoạch điện VIII (PDP8) và các Nghị quyết 55, 70 tạo khung pháp lý, ổn định lưới điện để tích hợp hydrogen vào hệ thống năng lượng.

"Điều đã thay đổi là cam kết của nhà đầu tư, chứ không chỉ là sự quan tâm. Chúng tôi đang chứng kiến ngày càng nhiều đợt phân bổ vốn, liên doanh và hợp tác công nghệ", ông nói, dẫn chứng việc Messer, Indefol, Bosch và Siemens đang định vị là nhà cung cấp công nghệ, dịch vụ chủ chốt trong chuỗi giá trị, trong khi doanh nghiệp Việt Nam bắt đầu phát triển các dự án nền tảng.

Góc nhìn vĩ mô đó của GIZ khớp với những gì Messer đang thấy ở cấp doanh nghiệp. "Messer nói riêng và các doanh nghiệp khác cùng hoạt động trong ngành sẽ đóng góp vào sự phát triển chung bằng cách mang lại nhiều chuyên môn và các dòng khí carbon thấp hơn", đại diện Messer chia sẻ - một lời khẳng định cho thấy giữa chính sách vĩ mô và quyết định đầu tư của doanh nghiệp đang có sự đồng thuận.

RÀO CẢN VẪN CÒN

Là doanh nghiệp đã đối diện các rào cản ở thực tế, đại diện từ Messer đánh giá thách thức lớn nhất là năng lượng xanh: doanh nghiệp cần được tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo, cơ chế mua bán điện trực tiếp (DPPA) và hạ tầng đồng bộ để vận chuyển, mở rộng mảng hydrogen tại Việt Nam - dù ông vẫn tin "mọi thứ đang đi đúng hướng để hướng tới một tương lai tươi sáng".

Ở phía công nghệ, hệ thống điện phân IDF-EX1000X của Indefol mới làm chủ 50% (còn lại nhập từ Đức và Pháp), và giám đốc nhà máy Indefol tại Tây Ninh cảnh báo sản xuất hydrogen "là cuộc chơi nguy hiểm nếu mất kiểm soát" khi độ tinh khiết khí sụt dưới ngưỡng an toàn, đại diện từ Indefol từng trả lời VnExpress vào tháng 4/2026.

Ở góc độ là đơn vị tư vấn, giám đốc chương trình Thúc đẩy Thị trường Hydrogen (H2Uppp) của GIZ Việt Nam nhận xét các thị trường hydrogen thành công “thường dựa vào một số yếu tố nền tảng, và tại Việt Nam, nhiều yếu tố trong số đó vẫn đang trong quá trình hoàn thiện."

Bốn nhóm rào cản được ông chỉ ra gồm: cơ chế giá giúp dự án hydrogen xanh khả thi về tài chính so với phương án truyền thống; tiêu chuẩn và chứng nhận quốc tế như RFNBO của EU cho các dự án hướng xuất khẩu; nguồn nhân lực kỹ thuật vận hành, bảo trì hệ thống điện phân; cơ sở hạ tầng điện để đảm bảo tích hợp được tỉ trọng năng lượng tái tạo cao.

HƯỚNG TỚI TƯƠNG LAI

Thị trường hydrogen xanh Việt Nam dù đang ở giai đoạn khởi đầu và còn một số thách thức, nhưng cũng đồng nghĩa có nhiều cơ hội cho người tiên phong: nguồn năng lượng tái tạo dồi dào, nền sản xuất công nghiệp mạnh, vị trí chiến lược tại Đông Nam Á và mức hội nhập sâu vào chuỗi cung ứng khu vực giúp nhà đầu tư vào lúc này có thể thiết lập quan hệ đối tác với doanh nghiệp trong nước, thử nghiệm công nghệ, xây dựng danh mục dự án và tích lũy năng lực trước khi thị trường bước vào giai đoạn thương mại hóa quy mô lớn, ông Wasnick phân tích.

Nếu chính sách tiếp tục được hoàn thiện đúng lộ trình PDP8R, khoảng cách giữa một thị trường tiềm năng và một thị trường hydrogen xanh vận hành thực sự sẽ được thu hẹp nhanh hơn - và những doanh nghiệp đã đặt cược từ sớm nhiều khả năng sẽ là bên hưởng lợi đầu tiên.