Bộ Khoa học và Công nghệ đang đề xuất cho phép công nhận giám định viên tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đối với những người không đáp ứng đầy đủ điều kiện về bằng cấp nhưng có kiến thức chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng chuyên môn đặc biệt...

Bộ Khoa học và Công nghệ đang lấy ý kiến góp ý đối với dự thảo Thông tư quy định về giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.

Theo dự thảo, giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ là việc giám định về nội dung chuyên môn, chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ Khoa học và Công nghệ và Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương.

Lĩnh vực giám định tư pháp về khoa học và công nghệ bao gồm hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; sở hữu trí tuệ; năng lượng nguyên tử, an toàn bức xạ và hạt nhân; viễn thông;...

Về tiêu chuẩn bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ, dự thảo quy định thực hiện theo khoản 1 Điều 10 của Luật Giám định tư pháp. Theo đó, người được bổ nhiệm phải có trình độ đại học trở lên, có kinh nghiệm thực tiễn chuyên môn và được đào tạo nghiệp vụ giám định tư pháp.

Cụ thể, yêu cầu “có trình độ đại học trở lên” được hiểu là có bằng tốt nghiệp đại học hoặc sau đại học do cơ sở giáo dục của Việt Nam cấp theo quy định của pháp luật, hoặc bằng do cơ sở đào tạo nước ngoài cấp nhưng đã được công nhận để sử dụng tại Việt Nam. Bằng cấp phải phù hợp với lĩnh vực chuyên môn đề nghị bổ nhiệm giám định viên.

Các ngành đào tạo phù hợp có thể bao gồm khoa học kỹ thuật và công nghệ, vật lý hạt nhân, kỹ thuật hạt nhân, công nghệ hạt nhân, hóa phóng xạ, vật lý, hóa học, sinh học, bưu chính – viễn thông, công nghệ thông tin, thông tin điện tử, trí tuệ nhân tạo, luật, kinh tế hoặc các lĩnh vực đào tạo khác có liên quan.

Bên cạnh yêu cầu về trình độ, dự thảo cũng quy định người được đề nghị bổ nhiệm phải có ít nhất 5 năm kinh nghiệm làm việc thực tế trong lĩnh vực chuyên môn được đào tạo. Thời gian này được tính từ khi người đó được tuyển dụng hoặc tiếp nhận vào làm việc cho đến thời điểm lập hồ sơ đề nghị bổ nhiệm. Điều kiện này nhằm bảo đảm giám định viên có đủ kinh nghiệm thực tiễn để đưa ra các kết luận chuyên môn chính xác và có giá trị pháp lý.

Ngoài ra, người được bổ nhiệm giám định viên tư pháp phải hoàn thành khóa bồi dưỡng kiến thức pháp luật và nghiệp vụ giám định tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ. Sau khi hoàn thành khóa đào tạo, người học sẽ được cấp giấy chứng nhận theo quy định của cơ quan có thẩm quyền.

Dự thảo cũng nêu rõ những trường hợp không được bổ nhiệm giám định viên tư pháp theo quy định tại khoản 3 Điều 11 của Luật Giám định tư pháp.

Về thẩm quyền bổ nhiệm, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ quyết định bổ nhiệm giám định viên tư pháp trong lĩnh vực khoa học và công nghệ đối với các đơn vị thuộc Bộ. Trong khi đó, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền bổ nhiệm giám định viên tư pháp tại địa phương.

Đối với các đơn vị thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ, việc bổ nhiệm được thực hiện theo quy trình gồm nhiều bước. Trước hết, thủ trưởng các cơ quan, đơn vị thuộc Bộ lựa chọn người đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn và lập hồ sơ đề nghị bổ nhiệm, gửi về Vụ Tổ chức cán bộ. Hồ sơ có thể được gửi dưới dạng bản điện tử hoặc bản giấy.

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ sẽ chủ trì, phối hợp với Vụ trưởng Vụ Pháp chế xem xét, thẩm định và lựa chọn nhân sự phù hợp. Hai đơn vị này sau đó đồng trình Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ quyết định bổ nhiệm trong thời hạn 3 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ.

Trong vòng 2 ngày làm việc kể từ khi nhận hồ sơ đồng trình, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ ban hành quyết định bổ nhiệm giám định viên tư pháp.

Đối với địa phương, quy trình bổ nhiệm cũng được quy định rõ. Thủ trưởng cơ quan chuyên môn về khoa học và công nghệ cấp tỉnh sẽ chủ trì, phối hợp với Giám đốc Sở Tư pháp để lựa chọn người đủ tiêu chuẩn, tiếp nhận hồ sơ và đề nghị Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét bổ nhiệm.

Sau khi nhận được hồ sơ đề nghị, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh sẽ ra quyết định bổ nhiệm giám định viên tư pháp tại địa phương trong thời hạn 2 ngày làm việc.

Bên cạnh giám định viên tư pháp chính thức, dự thảo cũng đề cập đến việc công nhận người giám định tư pháp theo vụ việc. Tiêu chuẩn công nhận nhóm đối tượng này được thực hiện theo khoản 1 Điều 13 của Luật Giám định tư pháp.

Đáng chú ý, dự thảo cho phép xem xét công nhận những người không đáp ứng đầy đủ điều kiện về bằng cấp theo quy định, nhưng có kiến thức chuyên sâu, kinh nghiệm thực tiễn và kỹ năng chuyên môn đặc biệt trong lĩnh vực cần giám định. 

Tuy nhiên, những người thuộc các trường hợp không được công nhận là người giám định tư pháp theo vụ việc theo quy định tại khoản 5 Điều 14 của Luật Giám định tư pháp sẽ không được xem xét trong lĩnh vực khoa học và công nghệ.