Đại diện ngành thuế: “Không lo rủi ro độc quyền dịch vụ hoá đơn điện tử”

Trả lời câu hỏi của phóng viên VnEconomy tại họp báo thường kỳ quý I/2026 của Bộ Tài chính vào chiều 9/4 về lo ngại rủi ro cấu trúc thị trường và chi phí độc quyền khi để các đơn vị cung ứng dịch vụ hoá đơn điện tử tự quyết định chi phí, ông Lê Long, Phó Cục trưởng Cục Thuế khẳng định cơ chế hiện nay vẫn bảo đảm cạnh tranh và quyền lựa chọn của người dùng.

Theo ông Lê Long, hoá đơn điện tử không phải là chính sách mới phát sinh mà đã được triển khai từ năm 2022 và áp dụng đối với các doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh có quy mô phù hợp. Đây là một trong những công cụ quan trọng phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh, đồng thời giúp tăng cường khả năng kết nối dữ liệu giữa doanh nghiệp với cơ quan thuế, hướng tới mục tiêu quản lý minh bạch và hiệu quả hơn.

Lý giải việc Nhà nước không trực tiếp cung cấp dịch vụ mà lại để các doanh nghiệp trung gian tham gia, đại diện Cục Thuế cho biết chủ trương xã hội hoá đã được xác định ngay từ giai đoạn đầu xây dựng chính sách. Quyết định này được đưa ra trên cơ sở tham khảo kinh nghiệm quốc tế, đồng thời cân nhắc đến điều kiện thực tiễn về quy mô thị trường và năng lực triển khai trong nước.

Trong bối cảnh khối lượng hoá đơn điện tử phát sinh rất lớn, bao phủ hầu hết hoạt động của các chủ thể kinh doanh, nếu chỉ do Nhà nước đảm nhiệm sẽ gặp hạn chế về nguồn lực cũng như khó đáp ứng linh hoạt nhu cầu thị trường.

“Vì vậy, cần có sự tham gia phối hợp của các tổ chức cung cấp dịch vụ để đáp ứng nhu cầu thực tiễn và cung cấp dịch vụ tốt hơn cho người nộp thuế”, ông Lê Long nhấn mạnh.

Thực tế cho thấy, hệ sinh thái dịch vụ hoá đơn điện tử tại Việt Nam đã hình thành với sự tham gia của nhiều doanh nghiệp.

“Cơ chế hiện nay cho phép các doanh nghiệp có đủ năng lực đều có thể tham gia cung cấp dịch vụ, từ đó tạo ra môi trường cạnh tranh. Đồng thời người nộp thuế có quyền lựa chọn nhà cung cấp phù hợp nhất với nhu cầu của mình"

Theo số liệu từ Cục Thuế, hiện có khoảng 30 tổ chức cung cấp dịch vụ truyền, nhận dữ liệu hoá đơn điện tử; 126 đơn vị cung cấp giải pháp hoá đơn điện tử. Một số đơn vị còn triển khai cung cấp dịch vụ miễn phí trong giai đoạn đầu nhằm hỗ trợ doanh nghiệp làm quen với hệ thống mới, cùng với đó là hàng chục doanh nghiệp tham gia hỗ trợ kê khai, nộp thuế điện tử.

Đáng chú ý, mỗi ngày hệ thống ghi nhận khoảng 40–50 triệu hoá đơn điện tử được phát hành, cho thấy quy mô rất lớn và nhu cầu sử dụng ngày càng tăng của cộng đồng doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, sự tham gia của nhiều nhà cung cấp góp phần đảm bảo hệ thống vận hành ổn định, thông suốt.

Trước những lo ngại rằng việc để thị trường tự quyết định có thể dẫn đến rủi ro độc quyền hoặc bất cân xứng thông tin, ông Lê Long cho rằng khả năng này là khó xảy ra.

“Cơ chế hiện nay cho phép các doanh nghiệp có đủ năng lực đều có thể tham gia cung cấp dịch vụ, từ đó tạo ra môi trường cạnh tranh. Chính sự cạnh tranh này sẽ góp phần kiểm soát chi phí và nâng cao chất lượng dịch vụ”, ông Lê Long nhấn mạnh.

Bên cạnh đó, người nộp thuế có quyền lựa chọn nhà cung cấp phù hợp nhất với nhu cầu của mình, thay vì bị phụ thuộc vào một đơn vị duy nhất. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp hạn chế nguy cơ hình thành độc quyền trên thị trường.

Trong mô hình này, Nhà nước không đứng ngoài mà giữ vai trò trung tâm trong việc xây dựng khung pháp lý, ban hành tiêu chuẩn kỹ thuật, đồng thời thực hiện chức năng giám sát, kiểm tra nhằm đảm bảo các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tuân thủ quy định. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi của người nộp thuế cũng như đảm bảo hệ thống vận hành an toàn, minh bạch.

“Đơn vị nào có năng lực tốt hơn, cung cấp dịch vụ hiệu quả hơn sẽ được người nộp thuế lựa chọn. Đây là cơ chế cạnh tranh bình đẳng, không phải là đặc quyền của bất kỳ doanh nghiệp nào”, ông Lê Long nhấn mạnh.