Theo lãnh đạo một công ty kiểm toán nước ngoài, thu nhập thực tế của mỗi cá nhân cho đến bây giờ vẫn là chuyện tế nhị

Chị Lê Thị Minh Hòa (văn phòng đại diện Công ty Dược phẩm Alcon) bất đắc dĩ đã trở thành mối quan tâm của xã hội khi “được” đứng đầu danh sách những người nộp thuế thu nhập cá nhân cao nhất khối văn phòng đại diện nước ngoài tại Tp.HCM.

Nhưng nộp thuế cao nhất chưa đồng nghĩa với việc có thu nhập cao nhất, vì sao?

Nộp thuế cao chưa hẳn thu nhập cao nhất

Lần đầu tiên Cục Thuế Tp.HCM có ý định “vinh danh” những cá nhân làm công ăn lương có số thuế nộp cao. Nhưng xem ra kế hoạch này khó thực hiện bởi những người trong cuộc không hài lòng.

Một công ty tư vấn kiểm toán quốc tế vừa gọi điện đến Cục Thuế Tp.HCM yêu cầu đừng tuyên dương hay khen thưởng khách hàng của họ vì thành tích nộp thuế. Vì từ số thuế phải nộp được công khai, người khác sẽ biết được thu nhập của các cá nhân là khách hàng của công ty.

Chẳng hạn, với số thuế phải nộp gần 2,9 tỉ đồng, dễ dàng tính toán chị Lê Thị Minh Hòa nhận được thu nhập năm 2006 khoảng 7,27 tỉ đồng, vị chi trung bình một tháng gần 606 triệu đồng.

Nhưng theo Cục Thuế, chị Hòa chưa phải là người Việt Nam đóng thuế cao nhất năm 2006 vì đến thời điểm hiện tại, Cục vẫn chưa thống kê hết do phải đến ngày 30/3 mới là hạn chót để các doanh nghiệp làm quyết toán thuế thu nhập cá nhân cho nhân viên.

Một quan chức Cục Thuế cho biết những năm qua, những người nộp thuế nhiều nhất chính là các doanh nhân (khối doanh nghiệp tư nhân) và các quản trị viên cao cấp trong ngành bảo hiểm, chứng khoán và ngân hàng.

“Đặc biệt trong năm qua, những người làm việc trong ngành chứng khoán nộp thuế rất cao do nhân sự trong ngành này đang bị cạnh tranh gắt gao”, ông nói.

Chiều 28/2, Cục Thuế Tp.HCM đã quyết định gia hạn thời gian kê khai thuế thu nhập cá nhân đối với các cá nhân hành nghề độc lập đến ngày 9/3 (thay vì ngày 28/2 là hạn chót phải quyết toán).

Theo ông Nguyễn Thái Sơn - trưởng phòng thuế thu nhập cá nhân, nguyên do là vì thời điểm kê khai rơi vào dịp tết nên nhiều nghệ sĩ bận rộn, không kịp thu thập các chứng từ. Tính đến 17h ngày 28/2 đã có 40 nghệ sĩ đến kê khai thuế thu nhập cá nhân, trong đó ca sĩ Lam Trường đứng đầu với tổng thu nhập chịu thuế là 693 triệu đồng.

Công khai thu nhập: Chuyện nhạy cảm?

Theo lãnh đạo một công ty kiểm toán nước ngoài, thu nhập thực tế của mỗi cá nhân cho đến bây giờ vẫn là chuyện tế nhị.

“Các công ty trả lương cho ai bao nhiêu thì chỉ riêng người đó biết, ngay cả trong công ty cũng không thể công khai để tránh sự so bì, nói gì đến việc đưa ra công chúng để bàn luận, rồi công ty đối thủ soi mói”, ông nói.

Một nghệ sĩ kịch nói nổi tiếng của thành phố cũng từng phản ứng khi tên của anh xuất hiện trên báo cùng tổng thu nhập cả năm và số thuế phải nộp vì “mấy ảnh công bố thu nhập của tôi như vậy, lỡ ra đường tôi bị ăn cướp chặn đường, ai chịu?”.

Một chuyên gia về thuế cho rằng với cách hành thu “ai muốn nộp thì nộp” và chế tài kém hiệu quả của ngành thuế hiện nay thì những người nộp thuế cao nhất chưa hẳn là những người có thu nhập cao nhất.

Ông phân tích: “Thuế thu nhập cá nhân đã đi vào cuộc sống 16 năm qua nhưng ngành thuế vẫn chưa chạm vào được những đối tượng có thu nhập cao như giáo sư, bác sĩ, nghệ sĩ... Có vị giáo sư ở trường đại học nói ông chưa biết gì về thuế thu nhập cá nhân cả. Rồi một bác sĩ còn nói mỗi năm ông thu có... vài trăm triệu đồng cũng phải đóng thuế sao? Ở nước ngoài, ai đóng thuế cao thì tự hào vì đóng góp cho quốc gia, còn ở ta nói ra ai cũng... ngại”.

Các chuyên gia tài chính cho rằng khi người giàu còn “ẩn mình” với ngành thuế thì những người làm công ăn lương đóng thuế đều đặn càng không muốn bị công khai thu nhập.

Bảo mật thông tin: Chưa rõ ràng

Theo các cán bộ thuế, các qui định pháp luật về bảo mật thông tin cho người nộp thuế vẫn chưa rõ ràng. Một quan chức Tổng cục Thuế cũng khẳng định hiện nay chưa có nguyên tắc cụ thể nào điều chỉnh việc này.

Luật quản lý thuế (có hiệu lực ngày 1/7/2007) có qui định “giữ bí mật thông tin của người nộp thuế theo qui định của pháp luật” nhưng qui định nào của pháp luật thì ngành thuế... chịu.

Tuy nhiên, các công ty kiểm toán cho rằng bảo mật thông tin của người nộp thuế đã là thông lệ quốc tế nên các công dân Việt Nam và người nước ngoài đang sống và làm việc tại Việt Nam đương nhiên được hưởng quyền này.

Chưa tới 10 người Việt Nam nộp thuế thu nhập cá nhân 2-3 tỉ đồng/năm

Theo một quan chức Cục Thuế Tp.HCM, số người Việt Nam nộp thuế thu nhập cá nhân từ 2-3 tỉ đồng/năm không nhiều, chỉ khoảng 10 người trở lại.

Thành tích nộp thuế thu nhập cá nhân cao nhất ở Việt Nam cho đến nay thuộc về một người nước ngoài với số thuế nộp là 7 tỉ đồng, tức ông này có thu nhập lên đến 17,5 tỉ đồng/năm (gần 1,46 tỉ đồng/tháng).

“Họ nộp nhiều thì mình... nhận, nhưng quả thật không hiểu được vì sao ông ta lại được trả lương cao đến như vậy”, một cán bộ thuế nhận xét.